
Projekt Skoczów zakłada aktywność na wielu polach. Zainspirowani odkryciem wspaniałych modernistycznych zabytków w Skoczowie, stworzyliśmy program wnoszący nowe fakty do polskiej nauki. Jednocześnie Projekt Skoczów będzie służył społeczności Skoczowa i wszystkim zainteresowanym.
Architektura modernistyczna, jako jedno z najważniejszych zjawisk artystycznych XX wieku cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem badaczy. Ze względu na jej funkcjonalność, niezaprzeczalne walory estetyczne, budowle modernistyczne są również pozytywnie oceniane i akceptowane przez społeczeństwo. Kanon architektury modernistycznej występujący w opracowaniach naukowych pozostaje od lat niezmienny, konferencja „Modernizm na peryferiach" ma na celu zaburzenie tego status quo.
Nasze działania obejmują konferencję naukową „Modernizm na Peryferiach” poświęconą rozwojowi polskiej architektury modernistycznej w rejonach Skoczowa, Górnego Śląska i Pomorza, która odbędzie się w dniu 24 października 2009 w Skoczowie.
Konferencja jest częścią akcji „Projekt Skoczów. Za-skoczenie” będącego autorskim pomysłem studentów Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego zrzeszonych w Kole Naukowym Studentów Historii Sztuki i ma na celu otworzenie nowego rozdziału w badaniach nad polskim modernizmem. Patronat nad wydarzeniem objęli: Monica Strauss (dziedziczka rodzin Spitzer i Sinaiberger) oraz SARP O. Katowice i O. Kraków.
Inicjatywa SHS UJ nie jest jednorazowym wydarzeniem lecz wielowymiarowym projektem, który spotkał się z ogólnopolskim poparciem środowisk naukowych. Udział w konferencji potwierdzili: naukowcy z Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Gdańskiego oraz Uniwersytetu Śląskiego.
Zajmujemy się również badaniami nad willami Spitzerów i Sinaibergerów przy ul. Katowickiej w Skoczowie, zamierzamy przeprowadzić kwerendę w archiwum skoczowskim, dokumentować przekazy ustne mieszkańców oraz gromadzić publikacje na temat dziejów modernistycznych willi skoczowskich i ich fundatorów. Po konferencji i przeprowadzeniu badań planujemy wydać publikację naukową.
Projekt bierze udział w programie „Młodzież w działaniu” w związku z czym organizowane będą lekcje i konkursy w szkołach Skoczowa, aby podkreślić społeczny wymiar działań oraz propagować miejscową kulturę.
W porozumieniu z dr hab. Grzegorzem Sztwiertnią z Wydziału Malarstwa ASP w Krakowie, chcemy zorganizować plener/projekt artystyczny w Skoczowie, podczas którego studenci ASP zrealizują prace poświęcone obu willom, oraz wystawę tych dzieł. Możliwy katalog.
Na podstawie zgromadzonych wiadomości zredagujemy i wydamy edukacyjno-informacyjne foldery dla mieszkańców i turystów Skoczowa. Zaproponujemy miastu kontynuację wydawania przygotowanych w ramach naszej akcji folderów informacyjnych o willach. Postaramy się o włączenie willi do Trasy Zabytków Skoczowskich. Aby zwiększyć oddziaływanie „Projektu Skoczów. Za-skoczenie” chcielibyśmy promować go także w innych miastach Górnego Śląska oraz w Krakowie, a także w Internecie.
To właśnie w Skoczowie w latach 30-stych XX wieku powstały dwie wille projektu uznanych wiedeńskich architektów, Josefa Hoffmanna i Jacquesa Groaga, ucznia Adolfa Loosa. Dwie skoczowskie rodziny - Spitzerowie i Sinaibergerowie - odegrały znaczącą rolę w życiu społecznym, gospodarczym i kulturalnym tamtych czasów.
Dawid Spitzer był pierwszym prezesem izraelickiego Związku Wyznaniowego w Skoczowie oraz pierwszym przełożonym tutejszej gminy żydowskiej. Wielokrotnie wybierano go do władz miasta Skoczowa, cieszył się powszechnym szacunkiem. Jego synowie i wnukowie przejmując obowiązki zarządcy zakładów garbarskich, również udzielali się w publicznym życiu Skoczowa.
Fryderyk Sinaiberger, zw. Serger, był malarzem, który organizował plenery malarskie i miał duży wpływ na kształtowanie się środowiska artystycznego w regionie. Wille przetrwały zawieruchę wojenną, ale w ciągu kolejnych lat zostały zapomniane. Nie funkcjonują ani jako przykłady działalności artystycznej w obiegu naukowym, ani jako zabytki w świadomości ludzkiej. Chcemy to zmienić.
Chcemy przypominać o wielowiekowym współistnieniu i współdziałaniu Polaków i Żydów w życiu społecznym i kulturalnym. Promujemy Skoczów, miasto leżące u zbiegu kultur, mogące poszczycić się wysokiej klasy zabytkami.
Celem projektu jest rekonstrukcja historii obu willi i ich wyposażenia, a także życia artystycznego, jakiego były ośrodkiem za sprawą mecenatu ich właścicieli, rodzin Spitzer i Sinaiberger.
Poprzez przykład Skoczowa chcemy podkreślić znaczenie i rolę regionów oraz prowincjonalnych ośrodków w procesie modernizacji.
Chcemy wpisać historię willi i ich właścicieli w szerszy kontekst poprzez zorganizowanie konferencji naukowej o polskiej architekturze modernistycznej tego czasu.
Ewelina Rosińska, koordynator projektu